ALGEMEEN


1.Wat is waardig werk? [start]
We spreken van ‘waardig werk’ als je vrij voor dat werk kunt kiezen en als het een inkomen oplevert waarmee je kunt voorzien in je eigen behoeften en die van je gezin. Bij waardig werk worden ook de arbeidsrechten gerespecteerd, zoals het recht op organisatie, op collectieve arbeidsonderhandelingen en sociale dialoog (de syndicale rechten).

Ook het recht op sociale bescherming is belangrijk: als iemand geen werk heeft, moet hij of zij kunnen terugvallen op een minimuminkomen. Dat alles geldt voor alle werkende mensen, mannen en vrouwen, werkzaam in de formele of informele economie, werknemers en zelfstandigen, mensen die werken op het veld, in fabrieken, op kantoren of thuis. Als motor voor ontwikkeling en instrument om de armoede uit te roeien is waardig werk cruciaal.

We stellen echter vast dat de helft van alle werknemers minder verdient dan 1,5 euro per dag en dat 1,8 miljard mensen zonder contract en sociale bescherming werken. Voor 12 miljoen mensen is dwangarbeid een dagelijkse realiteit. Meer dan de helft van alle werknemers mag of kan zich niet in vakbonden verenigen. Ontstellende cijfers voor de 21ste eeuw! De economische crisis komt daar bovenop.

Volgens de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) zijn er 200 miljoen werkende armen bijgekomen er tussen 2007 en 2009. De VN voorspelt dat er dit jaar 90 miljoen meer mensen in extreme armoede zullen leven. Die moet het stellen met minder dan 1,25 dollar per dag (dit is de absolute armoedegrens). De gestage vooruitgang sinds het begin van dit millennium wordt door de recessie in één klap tenietgedaan. Het ‘casinokapitalisme’ heeft immense gevolgen.




2. Waarom voeren wij campagne rond werk? [start]
De helft van de werkende wereldbevolking verdient minder dan 2 dollar per dag. Dat betekent dat 1,4 miljard mensen werk hebben en toch niet boven de minimale armoedegrens van 2 dollar uit komen! Nochtans nemen de globale rijkdom en de economische groei voortdurend toe. Groei alleen zal de armoede dus niet uit de wereld helpen. Er moet voldoende werk zijn, maar het moet ook degelijk werk zijn met een omkadering van sociale rechten en een herverdelingsbeleid. Daarom bundelen vakbonden en ngo’s, nationaal en internationaal, de krachten om waardig werk wereldwijd te realiseren.
  


 
3. Waarom werken wij samen met de vakbonden? [start]
Overal ter wereld is werk hebben essentieel om je eigen leven vorm te geven. In ons land hebben wij vakbonden die erover waken dat ons werk waardig is, d.w.z. dat we een goed inkomen hebben, dat rechten worden nageleefd, dat werkomstandigheden in orde zijn, of dat we een inkomen hebben als we (even) geen werk hebben door ziekte, ongeval, pensioen of zwangerschap. Evidente zaken zou je zeggen, maar in heel veel delen van de wereld is dat niet het geval.

Vele mensen hebben geen werk. Anderen hebben wel werk, maar zonder contract en bescherming. Toch verenigen ook werknemers in deze zogenaamde informele sector zich in sociale organisaties, met steun van ngo’s en/of vakbonden.
Enerzijds willen wij met onze campagne aantonen dat de rechten die we in België hebben opgebouwd niet vanzelfsprekend zijn en dat ze behouden moeten worden. Anderzijds willen we duidelijk maken dat elkeen ter wereld, man of vrouw, boer of arbeider, schoenmaker of mangoverkoper, … recht heeft op een goeie job en een inkomen dat hoger ligt dan dan de absolute armoedegrens van 1,25 dollar per dag. Daarom hebben vakbonden en ngo’s de handen in mekaar geslagen, nationaal en internationaal. En daar hebben we allemaal bij te winnen!

CONCREET



4. Wat is het campagnethema dit jaar (2009-2010)? [start]

We willen een bindend wettelijk kader om arbeidsrechten af te dwingen, nationaal en internationaal. We hebben daarvoor 5 ‘nagels’ gekozen om op te hameren:

• Nagel 1: we willen weten welk soort arbeid er schuilgaat achter de spullen die we kopen. Waardig werk of uitbuiting?
  Het moet bij wet verplicht zijn dat bedrijven, die in België gevestigd zijn, kenbaar maken onder welke arbeidsomstandigheden zij produceren en dat moet controleerbaar zijn. Dit geldt voor de hele productieketen, dus ook voor hun onderaannemers en toeleveranciers in binnen- en buitenland.
  
  
• Nagel 2: we willen een Europa dat niet alleen denkt aan winst en competitiviteit, en dat werknemers de tol laat betalen.
  Het beleid van de Europese Unie stuurt aan op de afbouw van wetten en regels die werknemers beschermen. Wij eisen het tegendeel. Europa moet binnen de eigen grenzen en daarbuiten een economisch beleid voeren dat het respect voor de arbeidsrechten stimuleert.
  
  
• Nagel 3: België en Europa beschikken over hefbomen om druk uit te oefenen op bedrijven. Nu nog de poltieke wil om ze te gebruiken!
  België en Europa moeten in hun handels- en investeringsbeleid bedrijven voortdurend ertoe aanzetten om de fundamentele arbeidsrechten te respecteren. Ze moeten landen steunen en stimuleren om die afdwingbaar te maken.
  
  
• Nagel 4: het IMF en de Wereldbank moeten stoppen met het ondermijnen van de bescherming van werknemers.
  Het Internationaal Muntfonds en de Wereldbank oefenen druk uit op landen om regelgeving ter bescherming van de werknemers af te bouwen. Zij moeten dit beleid radicaal omgooien en waardig werk promoten.
  
  
• Nagel 5: bij financiële crisissen betalen werknemers steeds de rekening. Stop de financiële speculatie!
  Door de financiële crisis zullen in 2009 in Noord en Zuid naar schatting 59 miljoen banen verloren gaan. Financiële speculatie speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van dergelijke crisissen. Alle maatregelen moeten genomen worden om financiële crisissen in de toekomst te vermijden.

5. Waarom woeren wij een tweede jaar campagne? [start]
De campagne is een samenwerkingsverband. Het eerste jaar (2008-2009) hebben we vooral laten zien dat waardig werk een thema is dat Noord en Zuid aangaat. Door de samenwerking hebben wij ons actieterrein vergroot en hebben wij elkaars achterban beter leren kennen.

In het tweede jaar (2009-2010) willen we meer concreet “nagels met koppen” slaan: we stappen naar de Belgische en Europese politici met ons eisenpakket. We willen ook stilaan warmlopen voor de tweede helft van 2010. Dan is België voorzitter van de Europese Unie en in die functie kan het een aantal zaken op de agenda plaatsen. Wij gaan met onze nagels én hamer naar het Belgische en Europese parlement!




6. Welke resultaten hebben wij nu reeds bereikt? [start]
Wat we hieronder opsommen is niet altijd een rechtstreeks gevolg van onze campagne of ons lobbywerk. Ze zijn wel het gevolg van de internationale druk die wereldwijd gevoerd wordt rond dit thema en aan die druk dragen wij ons steentje bij! Hier kan je terugvinden van welke internationale coalities het samenwerkingsverband de Waardig Werk campagne deel uitmaakt. 

• We gingen op onderzoek na onze campagne vorig jaar: 65% van het ondervraagde publiek gaf een correcte invulling van de campagne “werknemers zijn geen gereedschap”.
  Dat is een vooruitgang van 16% ten opzichte van de 11.11.11-campagne in 2007 en 31% ten opzichte van 2006.
  
  
• Waardig Werk is opgenomen in de millenniumdoelstellingen.
  Sinds de lancering van de millenniumdoelstellingen is er van hoog tot laag gelobbyd om hierin waardig werk, voorzien van de nodige indicatoren, op te nemen. Want zonder waardig werk kan er geen duurzame vooruitgang in de armoedebestrijding komen. In 2007 is dit effectief gebeurd, onder MDG 1, nl. : “to make the goals of full and productive employment and decent work for all, including for women and young people, a central objective of our relevant national and international policies and our development strategies; …”
  
  
• Het rapport Doing Business van de Wereldbank.
  In dit jaarlijkse rapport maakt de Wereldbank een klassement op van 178 landen op basis van indicatoren die “het investeringsklimaat bevorderen”. De indicator “employing workers” baseert zich op de rigiditeit van het tewerkstellingsbeleid, bv. de moeilijkheidsgraad om iemand in dienst te nemen of te ontslaan, de regeling van de werkuren, het kostenniveau dat gepaard gaat met ontslag, …
  
  Hoe lager de bescherming van werknemers, hoe gunstiger de score in het rapport Doing Business en hoe meer investeerders aangeraden wordt om in dat land geld te pompen. In april 2009 beloofde de Wereldbank zelf dat ze deze indicator niet langer zou hanteren, ook niet in het kader van voorwaardelijke leningen. Een stap in de goede richting! Maar in september 2009, bij de lancering van het rapport Doing Business 2010, bleek dat de indicator nog steeds gehanteerd wordt.
  
  In oktober 2009 publiceerde de Wereldbank een ‘guidance note’ voor het voltallige WB-personeel waarin ze stelt dat de indicator “employing workers” niet mag gebruikt worden voor beleidsaanbevelingen. Belofte maakt schuld: we moeten de druk hoog houden, zodat de indicator daadwerkelijk geschrapt wordt uit het rapport Doing Business en de WB haar beleid bijstelt!
  
  
• Resolutie Waardig Werk in de kamer.
  In juli 2009 keurde het parlement een resolutie goed rond waardig werk. Hierin vraagt het aan de federale regering om in de internationale organisaties te ijveren voor sterkere sociale, milieu- en arbeidsnormen. Een belangrijk onderdeel van de resolutie wil de bestaande OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen opwaarderen van aanbevelingen tot bindende regelgeving. Deze richtlijnen handelen over fundamentele arbeidsrechten, respect voor internationale milieuconventies, de strijd tegen corruptie, enz.
  En dit zowel voor nationale als multinationale bedrijven die actief zijn in het buitenland.
  
  Het parlement wil het Nationaal Contactpunt, dat klachten behandelt over de mogelijke niet-naleving van de richtlijnen door ondernemingen, gevoelig versterken. De regering moet tevens alles in het werk stellen opdat het klachtenmechanisme van de IAO bindende uitspraken kan doen en in geval van schendingen sancties kan opleggen. Maar, zoals de parlementsleden die de resolutie indienden zelf zeiden: “Om méér te zijn dan een blaadje papier, dient de regering onze resolutie in daden om te zetten. Het is aan ons, parlementsleden van oppositie en meerderheid, om hier waakzaam op toe te zien en ons controlerecht naar eer en geweten uit te oefenen.” De tekst van de resolutie vind je hier.
  
  
• Europees Parlement: richtlijn rond onderaanneming.
  In februari 2009 keurde het Europees Parlement een richtlijn goed rond onderaanneming. Al te vaak schuiven opdrachtgevers de verantwoordelijkheid door naar onderaannemers, die op hun beurt werk uitbesteden. Hierdoor verdwijnt het toezicht en de controle op de toepassing van arbeidswetgeving. Wie voor een onderaannemer werkt en eerder aan het eind van de productieketen zit, doet dit niet steeds in de beste werkomstandigheden: basisnormen worden met de voeten getreden of fundamentele arbeidsrechten niet gerespecteerd.
  Voor de sociale inspectie is het moeilijk dit te controleren aangezien niet steeds duidelijk is wie nu de verantwoordelijkheid draagt. Dit nodigt onderaannemers dan weer uit het minder nauw te nemen met afdrachten voor de sociale zekerheid, het respecteren van de wettelijke barema's of van rust- en werktijden.
  
  Bepaalde lidstaten verplichten opdrachtgevers vandaag al de volle sociale verantwoordelijkheid te dragen voor al hun onderaannemers. "Dit is een unieke kans om het Europese sociale model af te stemmen op de toegenomen globalisering", vindt Bart Staes, Europees parlementslid. "Nu arbeid veel meer grensoverschrijdend wordt, dringt een Europese richtlijn zich op. We komen ook tegemoet aan een vraag die reeds lang leeft bij vakbonden en ngo's."
  

7. Wat willen we bereiken na het 2de campagnejaar? [start]

• Waardig werk is geen loos begrip meer. Het is een begrip waarbij mensen spontaan denken aan een degelijke, vrij gekozen job, met een inkomen dat de levensbehoeften dekt, waarbij mensen de relatie leggen met sociale bescherming en syndicale rechten (zoals het recht op vereniging) en dat  gelijkheid tussen man en vrouw (o.a. qua loon) inhoudt.
  
  
• Zowel de Vlaamse, de Belgische als de Europese politici hebben stappen vooruit gezet in het bindend maken van nationale en internationale regelgeving voor bedrijven. In België is er een wetgevend kader dat de naleving van arbeidsrechten afdwingbaar maakt en transparantie biedt in de productieketen voor producten die op Belgische bodem gemaakt zijn.
  
  
• De strijd van onze partners in het Zuiden voor de naleving van arbeidsrechten heeft een flinke duw in de rug gekegen.
  
  
• België plaatst waardig werk mee op de agenda van de Europese Unie tijdens het Belgisch voorzitterschap, waardoor de internationale druk toeneemt.
  

8. Waarom moet jij je achter deze campagne scharen? [start]

• Waardig werk is het beste instrument tegen armoedebestrijding, in Noord én Zuid!
  
  
• Iedereen is gebaat bij waardig werk wereldwijd. Als er internationaal dezelfde normen en regels gelden, is er geen reden meer om bv. te (dreigen met) delokaliseren. Als werknemers overal ter wereld dezelfde rechten hebben, is er geen neerwaartse druk meer mogelijk op lonen of arbeidsomstandigheden.

9. Welk verband is er met 2015 DE TIJD LOOPT en de Millenniumdoelstellingen? [start]
Waardig werk kwam in de Millenniumdoelstellingen (set van 8 doelstellingen om de armoede aan te pakken tegen 2015, opgemaakt in 2000) nauwelijks aan bod. Daarop is veel kritiek gekomen. In september 2005 hield de VN een opvolgingstop over de Millenniumdoelstellingen en was het besef doorgedrongen dat waardig werk een cruciaal element is in het bestrijden van armoede en het streven naar ontwikkeling. In 2007 is waardig werk ook opgenomen in de Millenniumdoelstellingen (zie punt 6: welke resultaten hebben wij reeds bereikt?)





10. De campagne loopt tot het najaar 2010. Wat daarna? [start]

• De campagne wordt officieel afgerond op 7 oktober 2010, de derde internationale dag voor waardig werk (World Day for Decent Work).
  
  
• Ons eisenpakket moet opgenomen worden tijdens het Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie en ook tijdens de VN-top over de Millenniumdoelstellingen in september 2010.
  
  
• Vooral de vakbonden, maar ook de Noord-Zuidbeweging, blijven dit thema opvolgen via de werking van haar leden (o.a. Fos, Wereldsolidariteit, Oxfam Solidariteit).
  
  
• Het samenwerkingsverband 2015 DE TIJD LOOPT blijft bestaan, maar zal zich vanaf 2010 opnieuw meer op de Millenniumdoelstellingen in hun geheel focussen. Waardig werk maakt hier dus deel van uit en wordt op die manier ook verder opgevolgd.